Robots in de ouderenzorg: tussen efficiëntie en empathie

Moderne zorgtechnologie en robotica kennen we al een tijd in de zorgsector. Ze bieden ondersteuning voor medewerkers in de zorg, maar kunnen ook voor ouderen van betekenis zijn. Deze ontwikkelingen bieden heel wat mogelijkheden, maar voorzichtigheid is nodig. Tegelijk roepen ze vragen op: wat winnen we erbij, en wat dreigen we te verliezen? In het voorjaar van 2026 maakten we kennis met Ameca, een revolutionaire ‘sociale’ zorgrobot die ook emoties herkent.

In gesprek met zorgrobot Ameca

Ameca is een sociale robot die ontworpen werd om gesprekken te voeren, emoties te herkennen en signalen door te geven aan zorgverleners. De robot heeft meer dan 58 gezichtscombinaties, die voor diverse gelaatsuitdrukkingen zorgen. Daarmee probeert ze zo menselijk mogelijk over te komen.

De initiatiefnemers i-mens, Howest en Living Tomorrow willen met deze robot eenzaamheid bij ouderen verminderen maar ook zorgteams ondersteunen. De eerste resultaten van het proefproject zijn over het algemeen positief: de meeste ouderen gaven aan dat de robot een aangename gesprekspartner was en dat ze werden gestimuleerd om persoonlijke verhalen te delen. Al gaven sommigen aan dat de robot hen soms onderbrak, wat ze onaangenaam vonden. Er zijn nog enkele technologische uitdagingen voor Ameca op vlak van taalbegrip en timing. Het programmeren van die extra nuanceringen, bijvoorbeeld op vlak van dialecten en gesprektempo, zal de interactie met de robot nog menselijker maken.

Technologie als aanvulling, niet als vervanging

Bij de Vlaamse Ouderenraad volgen wij dergelijke innovaties en artificiële intelligentie met veel aandacht. Een belangrijke vraag blijft: wat is de plaats van technologie in de zorg? Dat wordt ook aangehaald in het advies over het ontwerp van het Ouderenbeleidsplan 2026-2030. Zo kan een robot niet als vervanging van nabije en warme zorg ingezet worden, maar kan deze wel aanvullend zijn. We begrijpen de nood aan efficiëntie, maar dit mag niet ten koste zijn van empathie: een zorgverlener kan namelijk een warme therapeutische relatie opbouwen, wat een robot niet kan. Die menselijke relatie blijkt essentieel. Uit bevragingen in woonzorgcentra weten we dat bewoners het contact met zorgverleners zeer belangrijk vinden. Een vriendelijk woord, een luisterend oor of een vertrouwd gezicht maken vaak het verschil. Daarom is onze visie duidelijk: technologie mag aanvullen, maar nooit vervangen.

Daarnaast moet er aandacht besteed worden aan de digitale vaardigheden van ouderen en de toegang tot digitale apparatuur: dit is niet voor elke oudere gelijk. Ouderen moeten dus ook maximaal betrokken worden bij de ontwikkeling en implementatie van zorginnovaties.

Toegevoegd op 6 mei 2026