Elke Vlaamse regering maakt een Vlaams Ouderenbeleidsplan. Dat moet de positie van ouderen in Vlaanderen bevorderen en ervoor zorgen dat ze volwaardig aan het maatschappelijke leven kunnen blijven deelnemen. Het ontwerp voor dat plan voor 2026-2030 ligt nu op tafel. De Vlaamse Ouderenraad werd dan ook gevraagd om daar advies op te geven.
Zes leidende principes
Het plan bevat zes leidende principes:
-
Inclusief ouderenbeleid met aandacht voor beleidsparticipatie van ouderen
-
Mensenrechtenbenadering
-
Autonomie van ouderen
-
Inspraak en medezeggenschap van ouderen op lokaal en bovenlokaal niveau
-
Erkenning van de diversiteit binnen de groep ouderen
-
Proportioneel universalisme
De Vlaamse Ouderenraad onderschrijft het belang van deze principes en ziet ze als een sterke basis voor goed ouderenbeleid. Ze maken duidelijk waar het beleid voor wil staan en welke waarden centraal horen te staan.
Om echt betekenisvol te zijn, moeten deze principes als een rode draad door het hele beleidsplan lopen, mee richting geven aan keuzes en zichtbaar worden in concrete maatregelen. En dat is niet helemaal zo toegepast in het plan. Alleen als ze concreet worden gemaakt, bieden ze garanties voor alle ouderen. Als deze principes niet consequent worden toegepast, dreigen ze hun kracht te verliezen. Daarom geven we in ons advies aan waar het beter kan.
Drie thematische bouwstenen
Daarnaast koos de Vlaamse regering om drie thematische bouwstenen naar voren te schuiven:
-
Participatie in de samenleving
-
Wonen
-
Zorg en ondersteuning
We herkennen deze bouwstenen en begrijpen goed dat dit prioritaire thema’s zijn. Bij elk van de thematische bouwstenen gingen we na wat het plan vertelt, maar ook wat het niet zegt. We reflecteren over de inhoud, wijzen op ontbrekende accenten en maken zichtbaar waar relevante actoren en partners onvoldoende worden betrokken.
Opvolging en uitvoering van het ouderenbeleidsplan
Een goed ouderenbeleidsplan staat of valt met de manier waarop het wordt opgevolgd. In het huidige ontwerp ontbreekt het helaas aan duidelijke afspraken over hoe het plan concreet zal worden uitgevoerd, gemonitord en bijgestuurd.
De Vlaamse Ouderenraad vindt het essentieel dat er heldere prioriteiten worden vastgelegd en dat duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is. Ouderenbeleid raakt immers aan verschillende beleidsdomeinen tegelijk, zoals wonen, welzijn, mobiliteit en zorg. Zonder goede samenwerking en duidelijke taakverdeling dreigt het beleid versnipperd te blijven.
Daarnaast zijn concrete acties, een realistische timing en voldoende middelen noodzakelijk om ambities om te zetten in resultaten. Ook meetbare indicatoren zijn onmisbaar om te kunnen volgen of het beleid daadwerkelijk het verschil maakt in het leven van ouderen. Vanuit een constructieve insteek formuleren we concrete indicatoren bij de voorgedragen acties, om zo bij te dragen aan een sterker en beter opvolgbaar ouderenbeleid.
Meer weten?
Lees hier ons advies naar aanleiding van het ontwerp van het Vlaams Ouderenbeleidsplan 2026-2030.