Als je zorg en ondersteuning nodig hebt, kan je beroep doen op een aantal zorgbudgetten. Zo is er het Zorgbudget voor ouderen met een zorgnood. Dit is er zowel voor mensen die thuis wonen als bewoners van woonzorgcentra. Het systeem om te berekenen op hoeveel tegemoetkoming je precies recht hebt, zal op 1 maart 2026 veranderen. Dat staat in een voorstel van de Vlaamse Regering. En het is nu al duidelijk dat ouderen die thuiswonen hiervan serieuze gevolgen zullen ondervinden. De Vlaamse Ouderenraad is dus erg bezorgd over de impact van deze maatregel.  

Verschillende categorieën van zorgzwaarte 

Hoe hoog je zorgbudget precies is, hangt af van hoeveel zorg je nodig hebt, je gezinssamenstelling en je inkomen. Om precies te weten hoeveel zorg je nodig hebt, moet je ingeschaald worden. Dat betekent dat er bekeken wordt wat je zorgnoden zijn. Daar wordt dan een categorie aan gekoppeld en tegenover elke categorie staat een bedrag.  

Die inschaling zal vanaf maart 2026 op een andere manier verlopen. In plaats van de eerder gebruikte medisch-sociale schaal schakelt men over op de BelRAI-screener. Die screener kennen we al. Hij wordt ook gebruikt om een andere financiële tegemoetkoming toe te kunnen kennen: het Zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden, voor mensen die veel ondersteuning nodig hebben.  

Efficiënt of louter een besparingsmaatregel? 

De verandering van systeem lijkt een efficiënte keuze. Maar de Vlaamse Ouderenraad heeft toch enkele fundamentele bedenkingen. Want deze maatregel heeft heel wat gevolgen voor ouderen en is discriminerend.  

Het is zo dat tot op vandaag de inschaling doorheen je leven meermaals kon gebeuren - dus wanneer je zorgnood stijgt, kan je - na een nieuwe aanvraag - recht hebben op een hoger zorgbudget. Vanaf 1 maart 2026 zal je enkel nog een aanvraag kunnen doen als je nog geen Zorgbudget krijgt. Als je wel al gebruik maakt van het Zorgbudget, kan je vanaf dan geen nieuwe aanvraag indienen. Dan behoud je de ondersteuning die je nu reeds krijgt. De Regering noemt die manier van werken tijdelijk. Over hoe lang die fase zal duren, lezen we niets in het voorstel van de Regering.  

De Vlaamse Regering gaat op deze manier uit van één momentopname en negeert het feit dat zorgnoden doorheen iemands leven kunnen evolueren. Dat kan als resultaat hebben dat twee personen met identiek dezelfde zorgnoden of eenzelfde zorgcategorie, in dit nieuwe systeem toch elk een ander maandelijks bedrag ontvangen.  

Zulke ingrijpende beleidsmaatregelen zijn discriminerend en raken aan het recht van mensen op betaalbare en toegankelijke zorg. Met name mensen in een kwetsbare situatie. Gelijke noden verdienen een gelijke ondersteuning. De Vlaamse Ouderenraad kan zich dan ook niet van de indruk ontdoen dat dit een besparingsmaatregel is.  

Wat met bewoners van woonzorgcentra?  

Naast de onmiskenbare invloed op thuiswonende ouderen, is het nog onduidelijk of - en in welke mate - deze nieuwe maatregel een impact zal hebben op ouderen die vanaf maart 2026 verhuizen naar een woonzorgcentrum en voorheen nog geen Zorgbudget voor ouderen met zorgnoden ontvingen.  

Vandaag krijgt deze groep bij een verhuis automatisch een bepaalde categorie toegekend en het daaraan gekoppelde Zorgbudget. Zal die automatische rechtentoekenning zo blijven? In het voorontwerp van besluit van de Vlaamse Regering blijft deze vraag onbeantwoord.  

Financiële en informatieve bezorgdheden 

Nog los van het discriminerend karakter van deze maatregel, zijn er ook financiële bezorgdheden. Want het Vlaamse begrotingsakkoord van 21 november 2025 voorziet onvoldoende financiële middelen om alle ouderen met een zorgnood te voorzien van een Zorgbudget voor ouderen met zorgnoden via een inschaling aan de hand van de BelRAI-screener. Volgens die begroting zal enkel wie nu nog geen Zorgbudget ontvangt, in 2026 financieel ondersteund kunnen worden.  

Bovendien zijn er bezorgdheden op het vlak van heldere informatie. Want wie zorgt voor de inschalingen, wijzigt ook. Tot en met februari 2026 gebeurt dit door de FOD Sociale Zekerheid. Vanaf maart 2026 wordt dit het werk van ‘door Vlaanderen gemachtigde indicatiestellers’. Concreet zijn dat de diensten maatschappelijk werk van de ziekenfondsen, diensten voor gezinszorg of OCMW’s. Die switch kan voor verwarring zorgen. Het is daarom cruciaal dat ouderen laagdrempelige en duidelijke informatie krijgen over hoe en waar zij een aanvraag voor een Zorgbudget voor ouderen met zorgnoden kunnen doen.  

Meer weten? 

De Vlaamse Raad Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, waar de Vlaamse Ouderenraad deel van uitmaakt, deelt onze bezorgdheden en schreef hierover een advies.