Het financiële inspectierapport over woonzorgcentra bevestigt opnieuw hoe de financiële verwevenheid met grotere groepsstructuren en gelieerde personen het risico op weglekkende zorgmiddelen vergroot. Voor de Vlaamse Ouderenraad versterkt dit de noodzaak van een verbod op winstuitkeringen van zorgmiddelen. Geld voor ouderenzorg moet ten goede komen aan het wonen, leven en de zorg van bewoners. Die bestemming moet gewaarborgd zijn.

Goed financieel beheer is noodzakelijk om kwaliteitsvolle zorg te blijven bieden. Woonzorgcentra moeten kunnen investeren en reserves opbouwen voor de toekomst. Daarom stelt de Vlaamse Ouderenraad dat winsten, overschotten en reserves volledig en duurzaam moeten worden geherinvesteerd in de kwaliteit van wonen, leven en zorg. Dat moet transparant en boekhoudkundig traceerbaar gebeuren.
 

"Elke euro die uit de ouderenzorg verdwijnt,
kan niet meer bijdragen aan het welzijn van bewoners."
- Magda De Meyer, voorzitter Vlaamse Ouderenraad

Waar de Vlaamse Ouderenraad zich tegen verzet, is dat middelen uit de zorg verdwijnen via financiële constructies, transacties met gelieerde personen of uitkeringen aan aandeelhouders. Het financiële inspectierapport benadrukt de risico’s die financiële verwevenheid met zich meebrengt. Bewoners mogen voor hun zorg en hun thuis niet afhankelijk worden van financiële belangen en beslissingen elders in een groep. We vragen daarom een strikt toezicht op die geldstromen en maatregelen die voorkomen dat middelen aan de zorg worden onttrokken.  
 

"Stop met financiële constructies en creatief boekhouden
waarmee geld uit de zorg verdwijnt:
onze ouderen mogen daar niet de rekening voor betalen."
- Magda De Meyer, voorzitter Vlaamse Ouderenraad

Weten bewoners dat hun zorg mogelijk in gevaar komt? 

Bij bijna 1 op 10 onderzochte private inrichtende machten zijn de financiële moeilijkheden van die aard dat het de continuïteit van de dienstverlening bedreigd. Dat raakt rechtstreeks aan de zekerheid en veiligheid die een woonzorgcentrum bewoners moet bieden. 

Zijn de betrokken bewoners en hun naasten daarvan op de hoogte? Weten zij welke maatregelen worden genomen om hun zorg te beschermen? Het rapport geeft daar geen antwoord op, maar die vragen mogen niet onbeantwoord blijven.  

Voor de Vlaamse Ouderenraad moeten bewoners tijdig en begrijpelijk worden geïnformeerd. Zij mogen niet voor voldongen feiten worden geplaatst wanneer hun vertrouwde woonomgeving in het gedrang komt. Want het woonzorgcentrum is hun thuis. Onzekerheid over het voortbestaan raakt aan hun dagelijks leven, hun vertrouwde contacten en de ondersteuning waarop ze rekenen. 

Zorgmiddelen moeten hun bestemming bereiken 

Bij bijna 29% van de onderzochte private inrichtende machten kon niet worden aangetoond dat alle overheidsmiddelen doelmatig werden besteed of waren er ernstige aanwijzingen van een niet-doelmatige besteding. Dat is een onaanvaardbaar gebrek aan verantwoording over middelen die bestemd zijn voor de zorg en het welzijn van ouderen. Kunnen aantonen waar dat geld naartoe gaat, is een fundamentele verantwoordelijkheid van elke zorgaanbieder. 
 

"Bewoners betalen elke maand een stevige factuur,
maar waar gaat hun geld naartoe en wie beslist daarover?
Zij hebben recht op duidelijke antwoorden
en een stem in de keuzes die hun leven raken."
- Magda De Meyer, voorzitter Vlaamse Ouderenraad

Het rapport toont concreet wat daarbij op het spel staat: 15 vaststellingen over kosten zonder verband met het eigen woonzorgcentrum, waarvan 4 over uitgesproken privé-uitgaven of -voordelen, zoals een personenwagen, privéwoning, hoeve en weiland. De oorsprong van die middelen kon niet worden aangetoond. Bij 4 inrichtende machten werden bovendien rechtstreekse medicatiekortingen niet doorgerekend aan bewoners. Ook dat blijkt dus geen alleenstaand geval. Een korting die de bewoner toekomt, moet volledig bij die bewoner terechtkomen. Daarover mag geen discussie bestaan. 
 

“Een korting op medicatie is geld van de bewoner,
geen extra opbrengst voor het woonzorgcentrum.”
- Magda De Meyer, voorzitter Vlaamse Ouderenraad

Voor de Vlaamse Ouderenraad bevestigen deze vaststellingen de noodzaak om het wegvloeien van zorgmiddelen resoluut aan te pakken. De Vlaamse Ouderenraad vraagt daarbij aan de Vlaamse overheid om duidelijke grenzen te stellen, geldstromen controleerbaar te maken, achterpoortjes te sluiten en de maatschappelijk verantwoorde bestemming van zorgmiddelen structureel te bewaken. Transparantie moet toelaten om in te grijpen wanneer middelen hun bestemming niet bereiken. 
 

Bescherm de bewoners, ondersteun wie voor hen zorgt 

Financiële mistoestanden ondermijnen het vertrouwen in de hele sector. Dat doet ook de medewerkers, vrijwilligers en verantwoordelijken tekort die elke dag het beste van zichzelf geven. Samen met bewoners en hun naasten maken zij van een woonzorgcentrum een thuis. Hun inzet verdient een overheid die zorgmiddelen beschermt en vastgestelde onregelmatigheden consequent opvolgt. 
 

“Van medewerkers wordt verwacht dat ze alles geven,
maar ondertussen worden miljoenen aan vorderingen op gelieerde partijen kwijtgescholden:
leg dat maar eens uit op de werkvloer.”
- Magda De Meyer, voorzitter Vlaamse Ouderenraad

Het pleidooi van de Vlaamse Ouderenraad voor een verbod op winstuitkering van zorgmiddelen vertrekt vanuit die betrokkenheid. Goed financieel beheer moet de toekomst van de zorg veiligstellen. Winsten, overschotten en reserves moeten daarom integraal ten goede komen aan kwaliteitsvol wonen, leven en zorg. Want zorg is een mensenrecht en geen verdienmodel. De opbrengst van ouderenzorg moet levenskwaliteit zijn. 

Ons volledig advies Winst op Zorg kan hier teruggevonden worden.

© foto: Sien Verstraeten