De gratis bevolkingsonderzoeken naar borstkanker stoppen in België op 69 jaar. De voordelen van screening zouden vanaf die leeftijd niet opwegen tegen de nadelen. Begin september reageerden enkele artsen daarop in de pers. Ook de Vlaamse Ouderenraad is van mening dat iedereen recht heeft op gezondheidszorg. We vragen onze Vlaamse en federale beleidsmakers daarom om minstens de suggestie van de Europese richtlijn van 2022 te volgen, en de leeftijdsgrenzen uit te breiden.
Bevolkingsonderzoek als preventieve aanpak
Ben je een vrouw tussen de 50 en 69 jaar? Dan krijg je elke twee jaar een uitnodiging van het Centrum voor Kankeropsporing voor een gratis screeningsmammografie. Via de screening kan een arts afwijkingen vroegtijdig opsporen, lang voordat je er zelf iets van opmerkt. Die preventieve aanpak heeft heel belangrijke voordelen: omdat men de ziekte vroeger vaststelt, worden complicaties of zware behandelingen vermeden. De kans op volledige genezing, en daardoor een gezondheidswinst, is hoger.
Niet automatisch en gratis voor 70-plussers
Vrouwen van 70 jaar of ouder kunnen ook nog steeds een mammografie laten uitvoeren, maar enkel op voorschrift van hun arts. Dat is dan bovendien niet meer gratis. Er zouden volgens het Centrum voor Kankeropsporing drie redenen zijn om 70-plussers niet meer uit te nodigen voor de bevolkingsonderzoeken: aantal gevallen, de levensverwachting en de overdiagnose:
-
Minder dan 35% van de borstkankers komt voor boven de leeftijd van 70 jaar.
-
Boven de 70 jaar kunnen we er niet zomaar vanuit gaan dat een vrouw nog in goede gezondheid is en nog minstens 10 gezonde jaren voor zich heeft. Om een voordeel uit de screening te halen moet je nog minstens 10 gezonde jaren voor je hebben.
-
Er zullen vrouwen zijn die in prima gezondheid leven tot ver boven de 80, terwijl andere vrouwen van 70 ernstige gezondheidsproblemen hebben. Als we bij die laatste groep borstkanker gaan opsporen, kan de diagnose van borstkanker de levenskwaliteit (sterk) verminderen terwijl de overlevingskansen niet vergroten door de behandeling. Dit noemen we overdiagnose en willen we vermijden.
Het recht op gezondheidszorg, ongeacht je leeftijd
Bij die drie redenen plaatst de Vlaamse Ouderenraad enkele kanttekeningen. Volgens ons druist dit in tegen de mensenrechten en kunnen we hier een vorm van leeftijdsdiscriminatie vaststellen. Iedereen heeft namelijk het recht op gezondheidszorg. Wij vragen om elke vrouw, ongeacht haar leeftijd, de kans te geven om zich gratis te laten screenen op borstkanker. Oudere vrouwen hebben evenveel recht als jongere vrouwen om zo vroeg mogelijk een diagnose te krijgen, waardoor vaak een minder zware behandeling nodig is. Bovendien ligt de gemiddelde levensverwachting bij geboorte voor vrouwen in Vlaanderen op dit moment op 85 jaar. Er zijn gemiddeld genomen dus nog heel wat jaren voorzien voor een vrouw van 70 jaar.
Tot slot zijn we van mening dat het vooral de patiënt zelf is die moet kunnen beslissen of ze wil deelnemen aan een screening. En in tweede instantie, indien de diagnose borstkanker gesteld wordt, of een behandeling gewenst is. Het is het recht van elke vrouw, ook 70-plussers, om een beroep te kunnen doen op gezondheidszorg. Ook om zelf keuzes te mogen maken in hun zorgtraject en hun levenskwaliteit.
Breid de leeftijdsgrenzen uit
Daarom pleit de Vlaamse Ouderenraad ervoor om ten minste de suggestie van de Europese richtlijn uit 2022 te volgen, die voorstelt om de leeftijdsgrenzen uit te breiden naar 45 jaar en 74 jaar. En als we naar het buitenland kijken: in Nederland ontvangen vrouwen zelfs een uitnodiging tot het jaar waarin ze 76 worden.
We vragen onze beleidsmakers om het bevolkingsonderzoek ook aan te bieden aan 70-plussers, zodat oudere vrouwen zelf kunnen beslissen om al dan niet deel te nemen.
