Ouderen moeten aan een loket terechtkunnen, een medewerker kunnen bellen en hun boodschappen in de buurt kunnen doen. Dat vraagt de Vlaamse Ouderenraad in een nieuw advies met 30 aanbevelingen. Aanleiding zijn de ervaringen uit de campagne ‘Hoe kan ik je helpen?’. Van de ouderen die de digitale vragenlijst invulden, koopt 59 procent een vervoersbewijs het liefst aan een loket. Acht op de tien verkiezen een kassa met een medewerker.
In totaal vulden 1.604 ouderen de digitale vragenlijst in. Daarnaast namen 720 ouderen deel aan meer dan 50 denkmomenten in Vlaanderen en Brussel. De gesprekken gingen over de diensten die zij gebruiken: van de bank en de supermarkt tot de huisarts en het gemeentehuis. Ze vertelden wat goed gaat en waar ze hulp missen.
Online bankieren en toch liever naar het loket
Negen op de tien respondenten regelen hun bankoverschrijvingen online. Dat neemt niet weg dat ze voor andere zaken liever persoonlijk geholpen worden. Zo koopt 59 procent een ticket voor bus, tram of trein het liefst aan een loket, waar je ook uitleg kunt vragen over je verplaatsing.
In de supermarkt kiest 80 procent liever een kassa met een medewerker dan een zelfscankassa. Als redenen noemen ze onder meer dat ze de artikelen niet zelf hoeven te scannen en een praatje kunnen maken. Op restaurant verkiest 90 procent een papieren menukaart boven een QR-code.
Bijna twee op de drie respondenten willen voor bepaalde zaken ook zonder afspraak naar het gemeentehuis kunnen. De Vlaamse Ouderenraad vraagt daarom een snelloket, bijvoorbeeld om een identiteitskaart af te halen. Voor diensten waarvoor wel een afspraak nodig is, moet je die ook telefonisch of aan het loket kunnen maken.
De Vlaamse Ouderenraad vraagt bedrijven om naast een chatfunctie een telefoonnummer aan te bieden dat klanten makkelijk vinden. Bellers moeten weten hoe lang ze ongeveer zullen wachten. Wie de belofte krijgt dat een medewerker terugbelt, moet daar ook op kunnen rekenen. Bij banken en vervoersmaatschappijen vraagt de Vlaamse Ouderenraad voldoende openingsuren aan de loketten. Persoonlijke hulp mag geen extra kosten meebrengen.
“Door altijd evenwaardige alternatieven te voorzien, geef je ouderen de keuzevrijheid”, zegt Magda De Meyer, voorzitter van de Vlaamse Ouderenraad. “Die alternatieven moeten zonder meerkost beschikbaar zijn. Zo vermijd je de uitsluiting van oudere personen die minder digitaal vaardig zijn.”
De opvallendste cijfers
Bron: digitale bevraging van de Vlaamse Ouderenraad, met 1.604 deelnemers. De cijfers beschrijven de respondenten en zijn niet representatief voor alle ouderen. |
Een winkel en geldautomaat in de buurt
Een supermarkt of buurtwinkel, een huisarts, een apotheek, een halte en een geldautomaat: het zijn voorzieningen die de respondenten dicht bij huis willen. Wie niet meer met de auto rijdt of moeilijk stapt, kan niet zomaar uitwijken naar een andere gemeente.
“Als je dicht bij huis terechtkunt voor de boodschappen, voor je gezondheid en om geld af te halen, kan je makkelijker op eigen benen blijven staan”, zegt voorzitter Magda De Meyer.
Twee derde van de digitale respondenten betaalt het liefst met de bankkaart. Voor drie op de tien blijft cash de eerste keuze, bijvoorbeeld voor kleine bedragen of om hun uitgaven bij te houden. Twee op de drie halen wekelijks tot maandelijks geld af.
De Vlaamse Ouderenraad vraagt om in elke woonkern een toegankelijke geldautomaat binnen in een gebouw te voorzien. Mensen moeten er veilig geld kunnen afhalen, zonder dat anderen meekijken. Aan gemeenten vraagt de raad om samen met de lokale ouderenraad een plan op te stellen voor winkels in elke woonkern. Wie de bus of tram nodig heeft om er te geraken, moet kunnen rekenen op een toegankelijke halte en voldoende ritten, ook ’s avonds en in het weekend.
45 procent kreeg al te maken met een patiëntenstop
Ook bij de huisarts speelt de afstand een rol. Van de respondenten kreeg 45 procent al eens te maken met een patiëntenstop. Tijdens de denkmomenten vertelden ouderen dat ze daardoor soms een huisarts in een andere gemeente moeten zoeken. Voor wie slecht ter been is, maakt dat een doktersbezoek moeilijker.
De Vlaamse Ouderenraad vraagt de Vlaamse en federale overheid om de vestiging van huisartsenpraktijken te stimuleren in regio’s met een tekort. Daarnaast vraag de Raad één centraal digitaal platform aangevuld met een telefonisch aanspreekpunt, waar mensen kunnen nagaan waar men in hun buurt wel nog terecht kan voor zorg en ondersteuning. In praktijken waar huisartsen samenwerken met verpleegkundigen en andere zorgverleners, kunnen taken worden verdeeld. Dat kan huisartsen meer tijd geven voor consultaties en huisbezoeken.
Te weinig openbare toiletten
Slechts 4 procent van de respondenten zegt altijd in een openbaar toilet terecht te kunnen wanneer dat nodig is. Dat heeft gevolgen voor uitstappen: mensen mijden bepaalde plekken of activiteiten als ze niet zeker zijn dat ze er naar het toilet kunnen.
De Vlaamse Ouderenraad vraagt gemeenten om meer gratis, toegankelijke openbare toiletten te voorzien, ze dagelijks schoon te maken en duidelijk aan te geven waar mensen terechtkunnen, zowel met wegbewijzering ter plaatse als via informatie op papier en online. Lokale ouderenraden kunnen aangeven waar toiletten ontbreken. Gemeenten kunnen ook afspraken maken met cafés, winkels en openbare gebouwen om hun toiletten beschikbaar te stellen.
Het kan anders
Op verschillende plaatsen bestaan al initiatieven die andere gemeenten kunnen inspireren. In Bornem brengt de Buurtkar, een mobiele buurtwinkel, verse producten naar oudere en minder mobiele inwoners. Zo kunnen zij zelf hun boodschappen blijven doen.
In Hasselt kunnen horecazaken zich gratis laten screenen door Inter, het Vlaams expertisecentrum toegankelijkheid. Daarbij gaat het zowel om fysieke hindernissen als om digitale moeilijkheden, zoals een menukaart die alleen via een QR-code te lezen is.
Ook lokale ouderenraden krijgen zaken in beweging. In Lummen ijverde de Stedelijke Adviesraad met succes voor een toilet aan het bussenknooppunt van De Lijn. In Poperinge vroeg de Seniorenraad het lokale bestuur om openbare toiletten in de deelgemeenten.
Vraag het aan de gebruikers
De Vlaamse Ouderenraad wil dat ouderen kunnen meewerken aan diensten die voor hen bedoeld zijn. Laat hen een nieuwe website of app uitproberen vóór die in gebruik gaat. Vraag hun waar een klantendienst tekortschiet. En betrek de lokale ouderenraad bij plannen voor winkels, haltes en openbare toiletten. Want wat goed is voor ouderen, is goed voor iedereen.
“In een ideaal scenario is de samenwerking met oudere gebruikers er al bij de opstart van een nieuwe dienst”, zegt Magda De Meyer. “Zo zijn de wensen en noden van verschillende profielen meteen in rekening gebracht, en is er minder nood aan bijsturing achteraf.”
De voorstellen staan in het advies ‘Een kwaliteitsvolle en nabije dienstverlening voor ouderen’. Het bevat 30 aanbevelingen voor overheden, vervoersmaatschappijen, banken, winkels en andere dienstverleners.
Over de bevraging
De cijfers komen uit de digitale vragenlijst. De deelnemers vormen geen representatieve steekproef van alle ouderen. De Vlaamse Ouderenraad gebruikt hun antwoorden en de ervaringen uit de denkmomenten om signalen te verzamelen en aanbevelingen te formuleren.
Meer informatie
Het volledige advies kan je hieronder downloaden. Meer over de campagne: www.hoekanikjehelpen.be
© foto: Ruben Boidin