In zijn laatste rapport brengt het Vlaams Mensenrechteninstituut (VMRI) in kaart in welke mate oudere Vlamingen agisme ervaren. De Vlaamse Ouderenraad sluit zich ten volle aan bij de aanbevelingen uit het rapport om dit wijdverbreide probleem effectief aan te pakken.   

Agisme? 

Agisme verwijst naar negatieve opvattingen, beelden en gedrag tegenover mensen op basis van hun leeftijd. Het is helaas ook een van de meest aanvaarde vormen van vooroordeel in onze samenleving. Agisme omvat ook leeftijdsdiscriminatie of het ongelijk behandelen of benadelen van personen op basis van hun leeftijd. Dit kan mensen van alle leeftijden treffen. 

2.574 Vlamingen 

De bevindingen van het rapport zijn gebaseerd op een enquête die werd afgenomen bij 2.574 Vlamingen, onder wie zowel ouderen als jongeren. Om de resultaten beter te interpreteren organiseerde het VMRI ook focusgroepen en diepte-interviews, waarin respondenten hun eigen ervaringen konden delen.  

Wijdverbreid probleem 

Uit het rapport blijkt dat iets meer dan vier op de tien 65-plussers ooit leeftijdsdiscriminatie heeft ervaren. Daarbij hoort wel de kanttekening dat ouderen minder snel geneigd zijn om bepaalde gedragingen als discriminerend te ervaren. Bovendien zijn ook stereotypen over oudere personen wijdverbreid. 69,9% van de 18- tot 64-jarige Vlamingen onderschrijft (al dan niet deels) negatieve stereotypen over ouderen, zoals dat ze bemoeizuchtig, onverdraagzaam of fragiel zouden zijn.  

Sterke impact 

Uit de analyses blijkt dat leeftijdsdiscriminatie of ouderenstereotypes een sterke impact heeft op de maatschappelijke positie van ouderen. Ze leiden ertoe dat oudere personen zich regelmatig vergeten, genegeerd of uitgesloten voelen. Bijna 1 op 6 Vlaamse 65-plussers ervaart die negatieve stereotypes in het dagelijkse leven. Een oudere persoon die agisme ervaart, voelt zich ook minder verbonden met jongere generaties, wat de intergenerationele solidariteit aantast.  

Maatregelen 

Het Vlaams Mensenrechteninstituut formuleerde een reeks aanbevelingen om agisme te bestrijden. Vooral twee interventies blijken effectief: enerzijds het stimuleren van intergenerationeel contact en anderzijds de uitwerking van sensibiliseringsacties en -campagnes over de beeldvorming van ouderen. Daarnaast wil het instituut werkgevers, zorgprofessionals en de maatschappij in haar geheel aansporen om agistische handelingen en denkbeelden actief tegen te gaan. Door positiever over én met ouderen te praten, kunnen stereotypes worden tegengaan, verminderen vooroordelen en groeit het maatschappelijke bewustzijn over discriminatie. Om leeftijdsdiscriminatie effectief te bestrijden, pleit het Mensenrechteninstituut ervoor de sensibiliserende maatregelen te combineren met sancties wanneer herhaaldelijk bewijs van leeftijdsdiscriminatie kan worden aangetoond. 

Mensenrechtelijke dimensie 

Het rapport toont ook aan dat agisme over een belangrijke mensenrechtelijke dimensie beschikt. Veel van de vooroordelen en uitsluitingsmechanismen die rond leeftijd bestaan, beperken de mogelijkheid van ouderen – en ook jongeren – om hun leven naar eigen keuze in te richten. De Vlaamse Ouderenraad is verheugd dat het Vlaams Mensenrechteninstituut daarom zijn aanbevelingen herhaalt om de structurele betrokkenheid van ouderen op lokaal niveau te verankeren, te blijven inzetten op niet-digitale middelen voor informatieverstrekking en dienstverlening, en een grondig onderzoek te voeren naar bestaande leeftijdsgrenzen in de wetgeving. Ook de oproep aan de Vlaamse regering om de ontwikkeling van een volwaardig VN-Verdrag ter bescherming van de mensenrechten van ouderen te ontwikkelen, steunt de Vlaamse Ouderenraad volledig.  

Meer weten? 

Lees het volledige rapport over agisme in Vlaanderen hier. 

© foto: Laurane Berkein